ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ.

Η καρδιά λειτουργεί σαν μια αντλία παίρνοντας οξυγονωμένο αίμα από τους πνεύμονες και εξωθώντας το προς την αορτή για να κυκλοφορήσει σε όλο το σώμα. Το αίμα εξωθείται στην αορτή με σημαντική πίεση, 100-140 mmHg, όση δηλαδή είναι η συστολική πίεση της αριστερής κοιλίας και της αορτής. Η πίεση του αίματος κατά την μεταφορά του διακρίνεται σε συστολική και διαστολική. Η συστολική πίεση, όπως προαναφέρθηκε είναι η μεταφορά του αίματος στην αορτή ενώ ως διαστολική πίεση καλείται η αντίσταση του αίματος προς τα αγγεία κατά την διαστολή του αίματος και πρίν την έναρξη νέας συστολής. Η αρτηριακή πίεση του αίματος, μετράται σε στήλες υδραργύρου (mmHg).

Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο ανθρώπινος οργανισμός έχει 2 ειδών μυικές ίνες, οι οποίες είναι οι λείες μυικες ινές και οι γραμμωτές μυικές ίνες. Οι λείες μυικές ίνες, συναντώνται σε όσους μύες δεν χρησιμοποιούνται άμμεσα απο εμάς όπως για παράδειγμα οι μύες των σπλάχνων ενώ οι γραμμωτές μυικές ίνες συναντώνται σε όσα μέρη τα χρησιμοποιούμε με την θέληση μας όπως για παράδειγμα ο δικέφαλος μύς. Το παράδοξο γεγονός,είναι ότι αν και δεν χρησιμοποιούμε άμμεσα την καρδιά, ο μυς της καρδιάς(μυοκάρδιο) αναγνωρίζεται ως γραμμικός μύς.

Η υπέρταση της αρτηριακής πίεσης, θεωρείται η ύπαρξη αυξημένων τιμών της συστολικής πίεσης ή/και της διαστολικής πίεσης. Οι φυσιολογικές τιμές είναι για την συστολική αρτηριακή πίεση 120mmHg και για την διαστολική αρτηριακή πίεση 80mmHg. Κάτωθι, παρουσιάζεται ειδικός πίνακας με όλες τις πιθανές τιμές της αρτηριακής πίεσης και της σημασίας τους.

ΣΥΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ
Φυσιολογική < 120 < 80
Προϋπέρταση 120 έως 139 ή/και 80 - 89
Υπέρταση σταδίου 1 140 έως 159 ή/και 90 - 99
Υπέρταση σταδίου 2 > 160 ή /και > 100

Παρακάτω, παρουσιάζονται διάφορα νοσήματα τα οποία ενοχοποιούνται για την ύπαρξη αυξημένης αρτηριακής πίεσης. Επίσης, αν συνυπάρχουν τα κάτωθι διάφορα νοσήματα, τότε ο κίνδυνος εμφράγματος του μυοκαρδίου είναι αυξημένος.

• Υπερχοληστεριναιμία (αυξημένη χοληστερίνη).
• Κάπνισμα.
• Σακχαρώδης διαβήτης.
• Παχυσαρκία.
• Έλλειψη σωματικής άσκησης.
• Ηλικία (>55 ετών για τους άντρες και >65 ετών για τις γυναίκες).
• Οικογενειακό ιστορικό με στεφανιαία νόσο.

Η αυξημένη αρτηριακή πίεση, επιδρά αρνητικά στην καρδιά, στο άνω μέρος του ανθρώπινου σώματος(εγκέφαλος-μάτια), στα νεφρά και στα αγγεία.
Η αυξημένη αρτηριακή πίεση, επιδρά δυσμενώς στην καρδιά λόγω του ότι δυσχεραίνεται η ροή του αίματος και οι αντιστάσεις έχουν αυξηθεί με αποτέλεσμα η ροή να ασκεί και να τις ασκείται περισσότερη πίεση πέραν του σύνηθες ποσού με απώτερο αποτέλεσμα την εμφάνιση αδυναμίας οξυγονώνησης της καρδιάς και ως τελικό στάδιο το έμφραγμα.
Η αυξημένη αρτηριακή πίεση, επιδρά δυσμενώς στον εγκέφαλο διότι η αυξημένη πίεση η οποία ασκείται στην διαδικασία της συστολής και της διαστολής της μεταφοράς του αίματος ενδεχομένως θα βλάψει κάποιο αιμοφόρο αγγείο με αποτέλεσμα την εμφάνιση ισχαιμικού επεισοδίου-εγκεφαλικό.
Κατά την επεξήγηση του εγκεφαλικού επεισοδίου λόγω της αυξημένης αρτηριακής πίεσης, ακολουθείται ακριβώς το ίδιο μονοπάτι προς την δυσμενή επίπτωση στα μάτια, όπου και εκεί πλήττονται τα αιμοφόρα αγγεία και έπειτα μιας ρήξεως ενδεχομένως ακολουθεί η τύφλωση.
Επίσης, τα νεφρά, πλήττονται δυσμενώς σε βάθος χρόνου, λόγω του ότι σε μεγάλο χρονικό διάστημα ύπαρξης αυξημένης αρτηριακής πίεσης, φράττονται οι αρτηρίες και αυξανονται οι στενώσεις των αγγείων με αποτέλεσμα το φιλτράρισμα ολοένα και λιγότερης ποσότητας αίματος.
Τέλος, τα αγγεία επηρεάζονται λόγω της στένωσης τους και της ανάγκης ροής του αίματος. Η αυξημένη στένωση των αγγείων, δεν προσφέρει εύκολη διέλευση του αίματος με αποτέλεσμα την μικρότερη πέραν του φυσιολογικού ποσότητα και με την πάροδο του χρόνου την πλήρη στένωση και θρόμβωση των αγγείων.

Η συμβολή της διατροφής στην αντιμετώπιση και στην πρόληψη της αυξημένης αρτηριακής πίεσης έναντι της προάσπισης υγείας του ανθρώπου, είναι σημαντική και επιτακτική. Η ποικιλομορφία στο διαιτολόγιο με γνώμονα την μεσογειακή διατροφή ή πιο συγκεκριμένα την δίαιτα DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension), θα αποφέρει τεράστια οφέλη στον ανθρώπινο οργανισμό προς την ποιότητα ζωής του.

Η δίαιτα DASH, παρουσιάζεται κάτωθι εκφρασμένη σε ισοδύναμα, ανάλογα με τις ενεργειακές ανάγκες του ασθενούς.
ΤΡΟΦΙΜΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ ΣΕ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 2000 ΘΕΡΜΙΔΩΝ
ΑΜΥΛΟΥΧΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ 7-8
ΦΡΟΥΤΑ 4-5
ΛΑΧΑΝΙΚΑ 4-5
ΚΡΕΑΤΙΚΑ 2-3
ΛΙΠΑΡΑ ΧΑΜΗΛΆ ~2% 2-3
ΞΗΡΟΙ ΚΑΡΠΟΙ-ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΕΛΑΙΩΝ 4-5 ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΩΣ

Επίσης, λόγω αυξημένης συσχέτισης του αλατιού με την εμφάνιση αυξημένης αρτηριακής πίεσης του αίματος, θα πρέπει να περιοριστεί η κατανάλωση αλατιού στα 5γρ-6γρ ημερησίως, σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Με τιμή.
Κριαράς Νικόλαος.
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος.

Βιβλιογραφία:
• The National Heart, Lung, and Blood Institute (one of the National Institutes of Health, of the US Department of Health and Human Services)
• The American Heart Association
• The 2005 Dietary Guidelines for Americans
• US guidelines for treatment of high blood pressure

ΓαστροΟισοφαγική Παλινδρόμηση--διαιτητική αντιμετώπιση.

Γ.Ο.Π. σημαίνει γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Πιο συγκεκριμένα, το γαστρικό περιεχόμενο του οισοφάγου, παλινδρομείται προς άνωθεν με αποτέλεσμα την δυσχέρεια στην ποιότητα ζωής του ασθενούς .Ο οισοφάγος είναι ένας μυϊκός σωλήνας, που ενώνει το στόμα με το στομάχι.
Οι μύες του οισοφάγου, με τις περισταλτικές κινήσεις, προωθούν τα υγρά και τις στερεές τροφές από το στόμα προς το στομάχι. Στην περιοχή που ενώνεται ο οισοφάγος με το στομάχι υπάρχει ο Κάτω Οισοφαγικός Σφιγκτήρας (ΚΟΣ), που κλείνει στεγανά τη θέση αυτή και επιτρέπει το πέρασμα των υγρών και της τροφής μόνο προς μία κατεύθυνση, δηλαδή από τον οισοφάγο προς το στομάχι. Παρεμποδίζει έτσι την παλινδρόμη¬ση (το πισωγύρισμα) του περιεχομένου του στομάχου προς τον οισοφάγο, εκτός από τις περιπτώσεις εμετού ή ερυγών. Εσωτερικά ο οισοφάγος επενδύεται από ένα ευαίσθητο βλεννογόνο, όπως ακριβώς και το στόμα. Στο βλεννογόνο αυτό υπάρχουν αδένες που παράγουν βλέννη.
Η βλέννη μαζί με το σάλιο βοηθούν στην προώθηση της τροφής προς το στομάχι.

Ως γνωστόν, μέσα στο στομάχι παράγεται υδροχλωρικό οξύ το οποίο είναι ένα από τα πιο ισχυρά οξέα. Το ίδιο το στομάχι προφυλάσσεται από τη διαβρωτική δράση του υδροχλωρικού οξέος από ένα στρώμα βλέννης, που επαλείφει τον εσωτερικό αυλό. Ο οισοφάγος δεν διαθέτει προστατευτικούς μηχανισμούς κατά του υδροχλωρικού οξέος και γι 'αυτό παθαίνει σοβαρές βλάβες, όταν το οξύ αυτό βρεθεί στον αυλό του οισοφάγου.
Στους υγιείς ανθρώπους υπό φυσιολογικές συνθήκες το περιεχόμενο του στομάχου δεν παλινδρο¬μεί προς τον οισοφάγο, επειδή υπάρχει ο κάτω οισοφαγικός σφιγκτήρας.
Με τον τρόπο αυτό προφυλάσσεται ο οισοφάγος από τα βλαβερά όξινα γαστρικά υγρά.

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι μια παθολογική κατάσταση κατά την οποία τα όξινα γαστρικά υγρά προχωρούν από το στομάχι προς τον οισοφάγο. Τα όξινα αυτά γαστρικά υγρά προκαλούν βλάβες στο βλεννογόνο του οισοφάγου. Η πιο συχνή από αυτές είναι η φλεγμονή του οισοφάγου, η οποία ονομάζεται οισοφαγίτιδα.

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και η οισοφαγίτιδα χαρακτηρίζονται από τα πιο κάτω κύρια συμπτώματα:
1. το οπισθοστερνικό κάψιμο (καούρες),
2. τις όξινες ερυγές (ξινίλες),
3. τον πόνο κατά την κατάποση (οδυνοφαγία)
Κάθε ασθενής παραπονείται για ένα τουλάχιστον από τα τρία παραπάνω συμπτώματα.

Μια προσεγμένη επιλογή των τροφών και η υιοθέτηση σωστών κανόνων διατροφής μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην ανακούφι¬ση του ασθενούς από τα συμπτώματα της παλινδρομικής νόσου και της οισοφαγίτιδας. Ορισμένες τρο¬φές και ποτά ασκούν βλαπτική δράση και επιδεινώνουν τα συμπτώματα της γαστροοισοφαγικής παλιν-δρόμησης και της οισοφαγίτιδας.
Τρώτε μικρά, ελαφριά και συχνά γεύματα.
Αποφεύγεται τα μεγάλα γεύματα.

Περιορίστε ή/και αποφύγετε:
Τα λιπαρά γεύματα (κρέας μικρών ζώων, ζαμπόν, μπέικον, αλλαντικά, κονσέρβες, λιπαρά ψά¬ρια, λιπαρές σάλτσες, πχ μαγιονέζα, λιπαρά τυριά, τηγανιτό βούτυρο, λάδι ή μαργαρίνη), τα τηγανητά , τη σοκολάτα, τον καφέ , τη μέντα, τα μπαχαρικά, τα αλκοολούχα ποτά, τους όξινους χυμούς φρούτων (πορτοκαλιού, λεμονιού, ντομάτας) , τα αεριούχα ποτά, τη σόδα, τα γλυκά με σιρόπι (Kouταλιoύ, ταψιού, λουκουμάδες, σαντιγί, μεγάλη ποσότητα μελιού ή μαρμελάδας), τις πίτες με φύλλο, τις σούπες και τα υγρά το βράδυ, Άγουρα ή ξηρά φρούτα, αγγούρια, μανιτάρια, ραπανάκια, λάχανο, κάστανα, τουρσιά, ξύ¬δι, σκόρδο, λεμόνι, πικάντικες σάλτσες, κέτσαπ, μουστάρδα, πιπέρι, πάπρικα.

Η αυστηρότητα στην τήρηση των παραπάνω διαιτητικών οδηγιών σχετίζεται με τη βαρύτητα της παλινδρομικής νόσου. Οι παρατηρήσεις του κάθε ασθενούς, έχουν ιδιαίτερη σημασία για το ποιες τροφές είναι ιδιαίτερα ενοχλητικές ως προς του ιδίους.

Με τιμή.
Κριαράς Νικόλαος.
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος.

Βιβλιογραφία:

Γεώργιος Π. Κέκος Χειρουργός – Ενδοσκόπος

Μετεκπαιδευθείς εις ERLANGEN – ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου.

Health Department , 1991.

Dietary Guidelines for Americans, 2005.

Παπανικολάου Γ,(1993). Σύγχρονη Διατροφή και Διαιτολογία. Αθήνα. Εκδόσεις ΘΥΜΑΡΙ.

John Dent. The role of the specialist in the diagnosis and short and long term care of patients with gastro esophageal reflux disease. Am J Gastroenterol 2001: 96 (Suppl):S – 22-S26.

Αρχιμανδρίτης Ι.Α. Παθήσεις πεπτικού συστήματος. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία. Αθήνα 1999. Σελίδες : 19-24.

Αντώνιος Ζαμπέλας. Κλινική Διαιτολογία και Διατροφή με στοιχεία παθολογίας. 2^ος Τόμος. Σελίδες : 580-589.

ΑΝΑΙΜΙΑ-ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ.

Η λέξη αναιμία, προκύπτει απο το στερητικό –α και την αίμη. Η αίμη είναι μια ένωση η οποία περιέχει σίδηρο και βρίσκεται σε διάφορα σημαντικά βιολογικά μόρια. Η αιμογλοβίνη και η μυογλοβίνη είναι πρωτεΐνες που περιέχουν αίμη και συμμετέχουν στην μεταφορά και την αποθήκευση του οξυγόνου. Η αιμογλοβίνη είναι η κύρια πρωτεΐνη που βρίσκεται στα ερυθρά κύτταρα του αίματος και αντιπροσωπεύει τα δύο τρίτα του σιδήρου του σώματος. Η αιμογλοβίνη, μεταφέρει το οξυγόνο απο πνεύμονες ή βράγχια στους μύες για την χρήση των κυτάρρων. Επίσης, η μυογλοβίνη, λειτουργεί ως αποθηκευτικό μέσο του οξυγόνου στα κύτταρα των μυών, βοηθώντας τον ανθρώπινο οργανισμό να εκτελέσει οποιαδήποτε σημαντική ενέργεια με το ήδη αποθηκευμένο οξυγόνο με την απαίτηση των ασκούμενων μυών.

Έτσι λοιπόν, ως αναιμία ορίζεται η μικρότερη μάζα των ερυθρών αιμοσφαιρίων εν συγκρίσει με την φυσιολογική.
Η αναιμία αναγνωρίζεται με τον εργαστηριακό προσδιορισμό δεικτών της μάζας των κυκλοφορούντων ερυθρών αιμοσφαιρίων, όπως είναι ο αιματοκρίτης(κάτω από 40% στους άνδρες και 36% στις γυναίκες), η συγκέντρωση της αιμοσφαιρίνης στο αίμα(χαμηλότερα από 13.5 g/dl στους άνδρες και 12 g/dl στις γυναίκες) και ο αριθμός των ερυθρών αιμοσφαιρίων (μικρότερο από 5.500.000 στους άνδρες και 4.000.000 στις γυναίκες)ανά κυβικό χλιοστό αίματος.

Τα συμπτώματα, τα οποία θα μας παραπέμψουν στον ιατρό, είναι τα εξής:
• Ωχρότητα δέρματος-ματιών.
• Ταχυκαρδία.
• Δύσπνοια.
• Κόπωση.
• Ζάλη.
Τα είδη της αναιμίας, διακρίνονται ανάλογα με το τι επηρεάζουν και με το τι βλάπτουν στον ανθρώπινο οργανισμό. Η σιδηροπενική αναιμία, η οποία οφείλεται στην έλλειψη σιδήρου, η μεγαλοβλαστική αναιμία, η οποία παρουσιάζεται εξαιτίας της έλλειψης του φολικού οξέος (βιτ.Β9) και της βιταμίνης Β12, η μεσογειακή αναιμία ή β-θαλασσιαιμία, η οποία είναι αποτέλεσμα μιας διαταραχής στη σύνθεση της αιμοσφαιρίνης και υπάγεται στις κληρονομικές νόσους γιατί, η βλάβη οφείλεται σε διαταραχή κάποιου γονιδίου, το οποίο μπορεί να μεταβιβαστεί από γενιά σε γενιά. Επίσης, έχει διαγνωσθεί η κακοήθης αναιμία, κατά την οποία ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να απορροφήσει την βιταμίνη Β12. Η δρεπανοκυτταρική αναιμία, είναι μια διαταραχή η οποία κληρονομείται και επηρεάζει την ικανότητα των ερυθρών αιμοσφαιρίων να μεταφέρουν το αίμα στους ιστούς.
Η απλαστική αναιμία, είναι μια σοβαρή νόσος,η οποία χαρακτηρίζεται από την καταστροφή του μυελού των οστών. Να σημειωθεί, ότι ο μυελός των οστών, αποτελείται απο 2ειδών κύτταρα, τα στρωματικά, τα οποία καθορίζουν την αρχιτεκτονική του μυελού των οστών και τα αρχέγονα, τα οποία περιλαμβάνουν τα λευκά αιμοσφαίρια, τα ερυθρά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια.

Επίσης,έχει διαγνωσθεί η αιμολυτική αναιμία, η οποία είναι η αναιμία που προέρχεται από μείωση της επιβίωσης των ερυθρών αιμοσφαιρίων.Τέλος, έχει διαγνωσθεί η αναιμία χρόνιας νόσου, η οποία συνυπάρχει με χρόνιες ασθένειες (π.χ. φυματίωση, βρογχιεκτασία, ρευματοειδή αρθρίτιδα, AIDS, κτλ.)Όλοι, οι άνωθεν τύποι της αναιμίας μπορεί να βλάψουν ανεπανόρθωτα τον ανθρώπινο οργανισμό. Όπως, για παράδειγμα η μεγαλοβλαστική αναιμία, με την έλλειψη σε βιταμίνη Β9 και Β12, ενοχοποιείται για τις νευρολογικές παθήσεις.
Η συμβολή της διατροφής στον τομέα της αντιμετώπισης ή της ποιότητας ζωής αποτελεί σημαντικό μέρος.
Στην σιδηροπενική αναιμία, το διαιτολόγιο το οποίο θα συνταχθεί, θα πρέπει να περιλαμβάνει τροφές πλούσιες σε σίδηρο και τροφές οι οποίες αυξάνουν την απορρόφηση του και την βιοδιαθεσιμότητα του.

Επιγραμματικώς παρουσιάζονται κάτωθι.
• Υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος.
• Κατανάλωση οσπρίων 2-3 φορές την εβδομάδα (με προτίμηση στις φακές).
• Αυξημένη κατανάλωση βιταμίνης C (πορτοκάλια, λεμόνια, γκρέιπ φρουτ, πιπεριές, φράουλες , μπρόκολο κτλ.).
• Συνδυασμός πρωτεϊνών και υδατανθράκων στο ίδιο γεύμα (π.χ. κρέας με ρύζι ή ψάρι με πατάτες) αυξάνει την απορρόφηση του σιδήρου της τροφής.

ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΑΙ :
 Η κατανάλωση καφέ κοντά στα γεύματα (η καφεΐνη εμποδίζει την απορρόφηση του σιδήρου των τροφών).
 Η κατανάλωση γαλακτοκομικών ταυτόχρονα με το κρέας (η παρουσία του ασβεστίου εμποδίζει την απορρόφηση του σιδήρου).
 Η κατανάλωση τσαγιού κοντά στα γεύματα (το φυτικό οξύ που περιέχει εμποδίζει την απορρόφηση του σιδήρου).

Στην μεγαλοβλαστική αναιμία, κατα την οποία παρουσιάζεται μειωμένη ύπαρξη βιταμίνης β12 και β9, το διαιτολόγιο το οποίο θα συνταχθεί θα πρέπει να περιλαμβάνει τρόφιμα πολύσια στις προαναφερθέντες ελλείψεις.
Τέτοιου είδους τρόφιμα, είναι τα εξής:
• Πράσινα φυλλώδη λαχανικά.
• Δημητριακά.
• Φασόλια.
• Αβοκάντο.
• Μπανάνες.
• Χυμό πορτοκαλιού.
• Σπαράγγια.
• Ζύμη.
• Ψάρι.
• Κρέας.
• Πουλερικα.
• Αυγά.
• Γαλακτοκομικά προϊόντα.

Κατά την ύπαρξη μεσογειακής αναιμίας ή β-θαλασσιαιμίας, το διαιτολόγιο το οποίο θα συνταχθεί πρέπει να ελέγχει την μειωμένη ύπαρξη του σιδήρου και το να μην συστήνονται συνδυασμοί τροφίμων, οι οποίοι αυξάνουν την βιοδιαθεσιμότητα του.
Το διαιτολόγιο του ασθενούς δεν θα περιλαμβάνει τα κόκκινα κρέατα, το συκώτι, τις σαρδέλες, τα μύδια και τα οστρακοειδή. Επίσης, θα πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής ότι τα γαλακτοκομικά προιόντα θα τους βοηθήσουν μιας και προστατεύει τον ανθρώπινο οργανισμό απο την υπερφόρτωση του σιδήρου.
Για την δρεπανοκυτταρική αναιμία, αν και θεωρείται ιατρική αντιμετώπιση βέβαιη, το διαιτολόγιο θα πρέπει να περιλαμβάνει ισοδύναμα μελιού, λόγω της ύπαρξης της αιμογλοβίνης, η οποία θα μεταφέρει το οξυγόνο και το αίμα στους ιστούς και στα κύτταρα.
Η αιμολυτική αναιμία, η οποία διακρίνεται απο έλλειψη του ενζύμου G-6PD, στο διαιτολόγιο του ασθενούς θα πρέπει να αποκλειστεί η σύσταση κατανάλωσης του φυτού της κουκιάς.
Τέλος, στην αναμία χρόνιας νόσου, ανάλογα με την χρόνια πάθηση του ασθενούς θα πρέπει να υπολογιστεί απο τον εκάστοτε διαιτολόγο-διατροφολόγο, οι αυξημένες ανάγκες σε ενέργεια του ασθενούς στις ενεργειακές του ανάγκες.

Με τιμή.
Κριαράς Νικόλαος.
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος.

Βιβλιογραφία:
• Davidson's "Παθολογία", ιατρικές εκδόσεις Π.Χ.Πασχαλίδης, 19η έκδοση, 2005.
• Προσωπικό τομέως παθολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών, "Παθολογία", ιατρικές εκδόσεις Π.Χ.Πασχαλίδης, 2002. ISBN 960-399-053-1
• National Institutes of Health
• American Dietetic Association
• International Food Information Council

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ στη ΖΩΗ μας.

Το παρών ιστολόγιο ''Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ στη ΖΩΗ μας'', δημιουργήθηκε με σκοπό να υπάρχει μια συνεχή ροή στην ενημέρωση των ατόμων, οι οποίοι ασχολούνται με το θέμα της διατροφής.
Βασικός γνώμονας του συγκεκριμένου ιστολογίου, είναι ο συσχετισμός της ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ στη ΖΩΗ του ανθρώπου.
Τα άρθρα τα οποία θα βρείτε, θα αναφέρονται:

• Στην συμβολή της ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ στην πρόληψη και στην αντιμετώπιση των διαφόρων παθολογικών καταστάσεων.
• Στην συμμετοχή της ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ στην ανάπτυξη και στην υγεία του παιδιού.
• Στην συμμετοχή της ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ στα στάδια της εγκυμοσύνης και θηλασμού.
• Στην πρόληψη και στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας σε βοήθεια με την ΔΙΑΤΡΟΦΗ.
• Στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών και στην μυική ανάπτυξη των αθλητών σε συνδυασμό εξατομικευμένης ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ.
• Στην συμμετοχή της ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ στις διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις.

Με τιμή.
Κριαράς Νικόλαος.
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος.