Νευρική Ανορεξία.

Η νευρική ανορεξία είναι μια διαταραχή με ιδιαίτερη άνθηση την τελευταία εικοσιπενταετία. Χαρακτηρίζεται από την τάση του ανορεξικού ατόμου για την διατήρηση ενός πολύ χαμηλού βάρους, την άρνησή του να προσλάβει τροφή ακόμη κι όταν είναι κάτισχνο και την αίσθηση πως είναι παχύσαρκο ακόμα κι όταν το βάρος του φτάνει στο μισό του ιδανικού του βάρους, σύμφωνα με την ηλικία, το φύλο και το ύψος του.

Η νευρική ανορεξία δεν έχει σχέση με την αίσθηση ανορεξίας που βιώνει κάποιος με κακή ψυχολογική διάθεση που απλά δεν έχει όρεξη για φαγητό. Τα άτομα με νευρική ανορεξία κατά βάθος νιώθουν ένα αίσθημα ακόρεστης πείνας που όμως υποχωρεί μπροστά στο φόβο της παχυσαρκίας. Η νευρική ανορεξία είναι πάθηση που επηρεάζει κυρίως κορίτσια και νεαρές γυναίκες. Συνήθως η πάθηση αρχίζει κατά την εφηβική ηλικία.

Χαρακτηριστικά το κορίτσι ή η γυναίκα που υποφέρει έχει μικρό βάρος σώματος, δεν θέλει να έχει ένα κανονικό για το ύψος της βάρος, έχει μια εξαιρετικά μεγάλη φοβία του να γίνει παχουλή, πιστεύει ότι είναι παχουλή ακόμη και όταν είναι πολύ λεπτή και δεν έχει παρουσιάσει έμμηνο ρύση για τρεις συνεχόμενες περιόδους στις περιπτώσεις που ήδη η περίοδος έχει αρχίσει.Επιπρόσθετα αυτή που πάσχει μιλά συνεχώς για θέματα βάρους και φαγητού, δεν τρωει μπροστά σε άλλους, αποφεύγει τις κοινωνικές σχέσεις και συχνά η συμπεριφορά της χαρακτηρίζεται από αλλαγές της διάθεσης και κατάθλιψη.

Η υπερβολική μείωση του βάρους με μεγάλη ισχνότητα είναι πολύ συχνή. Οι ασθενείς προσπαθούν να το καλύψουν και παρά την ισχνότητά τους λένε ότι νιώθουν υπέρβαρες, ότι δεν είναι ελκυστικές, ότι αισθάνονται φοβισμένες και παγιδευμένες. Ασχολούνται συχνά με τη μέτρηση των θερμίδων, τυχαίνει να κάνουν εμετούς μετά από τα γεύματα και παίρνουν καθαρτικά ή διουρητικά. Η νευρική ανορεξία μπορεί να συνοδεύεται κάποτε με επεισόδια βουλιμίας κατά τα οποία οι ασθενείς αρχίζουν να τρωνε υπερβολικά και μετά κάνουν εμετό. Αισθάνονται στη συνέχεια ενοχές για την πράξη τους αυτή. Οι ασθενείς με την πάθηση αυτή, διακατέχονται από συνεχείς σκέψεις για τη σωματική τους εικόνα, για το βάρος τους, για το φαγητό και τις θερμίδες.

Έχουν περιγραφεί δύο τύποι νευρικής ανορεξίας. Στον ένα τύπο οι περιπτώσεις ανορεξίας χαρακτηρίζονται από στέρηση φαγητού (ανορεξία περιοριστικού τύπου). Στο δεύτερο τύπο, χαρακτηρίζονται από περιόδους στέρησης που εναλλάσσονται από επεισόδια βουλιμίας με υπερφαγία που ακολουθούνται όμως από προκλητούς εμετούς (ανορεξία περιοριστικού - βουλιμικού τύπου) .

Θεραπεία:

Αναφερθήκαμε προηγουμένως, ότι η νευρική ανορεξία είναι μια τόσο σοβαρή ασθένεια, η οποία επιβαρύνει σημαντικά την ψυχολογία της οικογένειας του νοσούντος.
Το πρώτο βήμα το οποίο θα πρέπει να προσεχθεί, είναι να υπάρξει η αποκατάσταση του σωματικού βάρους του ασθενούς τάχυστατα.
Το δέυτερο βήμα το οποίο θα πρέπει να δοθεί ως θεραπευτικό μέσο στον ασθενή αφού καλυφθεί επαρκώς το σωματικό βάρος του, θα είναι η κατάλληλη ψυχοθεραπεία ώστε να ανακτηθεί η ανεξαρτησία του ασθενούς και η πλήρης γνώση του προς την ανάπτυξη κρίσης.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι δεν έχει βρεθεί κάποια συγκεκριμένη αιτία η οποία έμμεσα ''αναγκάζει'' τον ασθενή να μην τρώει αλλά έχει εντοπισθεί στατιστικώς ότι τα άτομα με νευρική ανορεξία, πάσχουν απο έλλειψη σημαντικών νευροδιαβιβαστών ορμονών, όπως της σεροτονίνης, η οποία σε μειωμενα επίπέδα ή σε έλλειψη προκαλεί έντονο άγχος και εμφανίζει καταθλιπτικά γεγονότα. Το συμπέρασμα το οποίο εξάγεται, είναι ότι μια διατροφή προσεγμένη σε όλα τα διατροφικά στοιχεία θα προστατεύσει τον άνθρωπο απο την εμφάνιση τέτοιου είδους διαταραχών, αλλά και στην αντιμετώπιση αν προσεχθούν οι αναλογίες των τροφίμων οι οποίες θα δοθούν και συγκεκριμένα είδη τροφίμων τότε θα ανακτηθεί η υγεία τυ ασθενούς λείαν συντόμως.
Πιο συγκεκριμένα, σε διάφορες επιστημονικές μελέτες, η χορήγηση των Ω3-Ω6, απαραίτητων λιπαρών οξέων, αν και αποτελούν νωπό στάδιο, ενδεχομένως επιφέρουν σε όλες τις ομάδες των καταθλιπτικών ατόμων, συμπεριλαμβανομένων και των ασθενών με νευρική ανορεξία, σημαντικά οφέλη και ταχεία ανάρρωση. (Arvindakshan et al. 2003, Emsley et. al 2002, 2003, Horrobin 2003).
Κρέας, αβγά, κοτόπουλο, δημητριακά, διάφορα ψωμιά και τα πλείστα φυτικά έλαια είναι μεγάλες πηγές των ωμέγα-6 λιπαρών οξέων, ενώ τα ωμέγα- 3 λιπαρά οξέα ανευρίσκονται στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, κραμβέλαιο, λιναρόσποροι, καρύδια, σογιέλαια και τα ψάρια των ψυχρών υδάτων, όπως ο τόνος, σολομός και το σκουμπρί.
Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα είναι ισχυράνευροπροστατευτικά, όπως έχει επισημανθεί από γάλους ερευνητές(Lauritzen et al 2000).
Τέλος,να αναφερθεί ότι τα Ω3 λιπαρά οξέα, περιορίζουν την ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων, που είναι ένα αρχικό βήμα στη συσσώρευση των αιμοπεταλίων και έτσι πριορίζει τον κίνδυνο νόσου των στεφανιαίων (Park and Harris 2002). Περιορίζουν επίσης τις μεταγευματικές συγκεντρώσεις τριακυλγλυκερολης(τριγλυκερίδια, ΤG) (Park and Harris 2003). Επίσης είναι γνωστό, ότι βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη, στο μη ινσουλινοεξαρτώμενο σακχαρώδη διαβήτη (Kusunoki et al. 2003).

Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα αναστέλλουν τις πρωτεϊνικές κινάσες με τον ίδιο τρόπο, όπως τα αντιψυχωτικά, αντικαταθλιπτικά και αντισπασμωδικά (Mirnikjjoo et al 1002). Διορθώνουν την μεταβολική ανισορροπία με δύο τρόπους αποκαθιστώντας τη φυσιολογική νευροχημία του εγκεφάλου. Σ'αυτό το σημείο θα πρέπει να εξηγηθεί ένα φαινόμενο που ονομάζεται παράδοξο του λιπαρού οξέος του εγκεφάλου. Το παράδοξο υποδηλώνει ότι η συμπλήρωση με DHA δεν διορθώνει απαραιτήτως την ανεπάρκεια DHA, ενώ η συμπλήρωση με ΕΡΑ τη διορθώνει. Τα επωφελή αποτελέσματα του ΕΡΑ στον εγκέφαλο μπορεί επιπρόσθετα να βελτιωθούν παίρνοντας γάμμαλινολενικό οξύ (GLA),η φωσφατιδυλσερίνη, ο ψευδάργυρος, το μαγνήσιο, οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, η καρνοσίνη και άλλα αντιοξειδωτικά ΕΙΚ.
Επισημαίνεται, ότι ως EPA. καλείται το 20:5] Εικοσα-πεντα-εν-οϊκό οξύ, το οποίο βρίσκεται σχεδόν αποκλειστικά στα ιχθυέλαια. Σολωμός, σαρδέλες, μπακαλιάρος θεωρούνται ως τροφές πλούσιες σε EPA. Διατροφικώς απαραίτητο. Πρόδρομη ένωση της προσταγλανδίνης-3, που αποτρέπει τη συγκόλληση των αιμοπεταλίων. Ενω, ως DHA, καλείται το [22:6] Εικοσιδυα-εξα-εν-οϊκό οξύ , το οποίο βρίσκεται κυρίως στα ιχθυέλαια. Προϊόν μεταβολισμού του EPA. Πιθανολογείται ότι η απουσία του από τον οργανισμό του ανθρώπου συνδέεται με τη νόσο Alzheimer. Και τα δύο προαναφερθέντα στοιχεία μαζί με το 18:3 α-Λινολενικό οξύ, αποτελούν τα Ω-3, ενώ τα Ω-6 αποτελούνται απο το 18:2 α- Λινελαικό οξυ, 18:3 γ- Λινολενικό οξύ, 20:4 Αραχιδονικό οξύ.

Με τιμή.
Κριαράς Νικόλαος.
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος.

Βιβλιογραφία:

· Altered Brain Serotonin 5-HT1A Receptor Binding After Recovery From Anorexia Nervosa Measured by Positron Emission Tomography and [Carbonyl11C]WAY-100635 , Archives of General Psychiatry 2005;62:1032-1041, Σεπτέμβριος 2005.

· National Association of Anorexia Nervosa and Associated Disorders

· National Eating Disosrders Association

· American Psychiatric Association Work Group on Eating Disorders. Practice guideline for the treatment of patients with eating disorders (revision), American Journal of Psychiatry 2000; 157(1 Suppl): 1-39.

· McMurry J: "Οργανική Χημεία, τόμος ΙΙ. Βιομόρια: λιπίδια", Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο, σ. 1345-1369.

· McMurry J: "Οργανική Χημεία, τόμος ΙΙ. Βιομόρια: λιπίδια. Χοληστερόλη και καρδιακές παθήσεις", Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο, σ. 1371-1372.

· (α) Δημόπουλος ΚΑ, Αντωνοπούλου Σ: "Βασική Βιοχημεία", Αθήνα 2000, σ.187. (β) Δημόπουλος ΚΑ, Ανδρικόπουλος ΝΚ: "Διατροφή", Εκδ. Α. Μπιστικέας, Αθήνα, 1996: Παραδόσεις Διατροφής στο Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Κεφάλαιο: "Ρόλος των Λιπαρών Υλών στη Διατροφή" (βλέπε και: http://www.chem.uoa.gr/courses/Undergraduate/Diatrofi/Post_Diatrofi.htm).

· Lipworth L, Martinez ME, Angell J, Hsieh CC, Trichopoulos D: "Olive oil and human cancer: An assessment of evidence", Prev. Med. 1997, 26:181-190.

· Allport S: "The Queen of Fats: Why omega-3s were removed from western diet and what we can do to replace them", University of California Press, Los Angeles, CA, 2006.

· Medlook (20/3/2002): "Μουρουνέλαιο: Ευεργετικές δράσεις για τις αρθρώσεις".

· Bang HO, Dyerberg J: "Lipid metabolism and ischemic heart disease in Greenland Eskimos", in: Draper H, ed. "Advances in Nutrition Research", Plenum Press, New York, 1980: 1-22.

· Wikipedia: Omega-6 fatty acids (http://en.wilipedia.org/wiki/Omega-6_fatty acid)

· University of Maryland Medical Center: "Omega-3 fatty acids" και ""Omega-6 fatty acids"

· Hu FB, Bronner L, Willett WC, et al.: "Fish and omega-3 fatty acid intake and risk of coronary heart disease in women", JAMA 287:1815-1821, 2002 [PubMed].

· Kang J: "Balance of Omega-6/Omega-3 essential fatty acids is important for health", In: Simopoulos AD, ed. "Nutrition and Fitness: Mental Health, Aging, and the Implementation of a Healthy Diet and Physical Activity Lifestyle", Karger, 2005, pp. 93-102.

· Breslow JL: "n-3 fatty acids and cardiovascular disease", Am. J. Clin. Nutr. 83 (Suppl. 6): 1477S-1482S, 2006 [PubMed].

· Schwalfenberg G: "Omega-3 fatty acids: beneficial role in cardiovascular health", Can. Fam. Physician 52:734-740, 2006 [PubMed].

· Kapoor R, Huang YS: "Gamma linoleic acid: an antiinflammatory omega-6 fatty acid", Curr. Pharm. Biotechnolo. 7:531-534, 2006 [PubMed].

· Center for Food Safety and Applied Nutrition, US Food and Drug Administration, Seafood Information and Resources (http://www.cfsan.fda.gov/seafood1.html (accessed January 2007).

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ -ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ.

Ο σακχαρώδης διαβήτης, θεωρείται χρόνια νόσος, και οφείλεται σε σχετική ή απόλυτη ανεπάρκεια της ινσουλινικής δράσης. Διακρίνεται σε τύπο 1-ινσουλινοεξαρτώμενο και τυπο2-μη ινσουλινοεξαρτώμενο.

Ο τύπος1-ινσουλινοεξαρτώμενος, συναντάται στα παιδιά και εφήβους.
Ο τύπος2-μη ινσουλινοεξαρτώμενος, συναντάται στους ενήλικες και υπερήλικες.
Η συχνότητα του Διαβήτη ανεξαρτήτως τύπου είναι περίπου 5%.

Σπουδαιότερος παράγοντας στην παθοφυσιολογία του σακχαρώδους διαβήτητ είναι η ανεπάρκεια ινσουλινικής δράσης και αύξηση δράσης αντι-ινσουλινικών ορμονών.

Η ανεπάρκεια της ινσουλινικής δράσης, οδηγεί σε:

1. Ελλατωμένη πρόσληψη και οξείδωση της γλυκόζης στους μυς και στο λιπώδη ιστό
2. Αυξημένη γλυκονεογένεση
3. Γλυκουρία (ακολουθούν τα κλασικά συμπτώματα διαβήτη)
4. Λιπόλυση
5. Κέτωση

Ο σακχαρώδης διαβήτης, εμφανίζει χρόνιες επιπλοκές, οι οποίες είναι:
• Διαταραχές σε διάφορα συστήματα, ιστούς και όργανα (κυκλοφορικό, νευρικό, μάτι, νεφροί, δέρμα).
• Ελάττωση ανοσίας του οργανισμού (Επιρρεπής στις λοιμώξεις).



Στον κάτωθι πίνακα, δίδονται σαφείς οδηγίες για βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη.

Σωματικό Βάρος--> Δ.Μ.Σ. 18,5-25. Δίαιτα και Άσκηση.
Λίπος--> Υδατάνθρακες-Φυτικές ίνες--> 45-60% λαχανικά φρούτα όσπρια, σιτηρά δημητριακά(προϊόντα ολικής αλέσεως) Πρωτείνες--> Για διαβητικούς ασθενείς 0,8γρ ανα κιλό σωματικό βάρους.Βιταμίνες- Αντιοξειδωτικά-Μέταλλα-Ιχνοστοιχεία--> Τοκοφαινόλες, Καροτενοειδή, βιταμίνη C,φλαβονοειδή και ελάττωση άλατος.Αλκοόλ--> Μέχρι 10γρ αλκοόλ για γυναίκες και μέχρι 20γρ αλκοόλ για άνδρες.Ειδικά διαβητικά τρόφιμα--> Μονογλυκαντικά χωρίς θρεπτική αξία σε περιορισμένες ποσότητες.

Οι φυσιολογικές δράσεις της ινσουλίνης:

Στον μεταβολισμό: (1) 'Ελεγχος της πρόσληψης ορισμένων ουσιών και κυρίως της γλυκόζης από τους μυικούς και τους λιπώδεις ιστούς. (2) Ενίσχυση των μηχανισμών αντιγραφής του DNA και της πρωτεϊνοσύνθεσης μέσω ελέγχου της πρόσληψης αμινοξέων. (3) Τροποποίηση της δραστικότητας πολλών ενζύμων.

Η δράση της στα κύτταρα περιλαμβάνει: (1) Ενίσχυση του μηχανισμού σύνθεσης γλυκογόνου και αποθήκευσής του. (2) Ενίσχυση των μηχανισμών σύνθεσης λιπαρών οξέων και τριγλυκεριδίων στα λιπαρά κύτταρα. (3) Περιορίζει τη διάσπαση των πρωτεϊνών. (4) Περιορίζει τον σχηματισμό γλυκόζης από μη υδατανθρακικά μόρια. (5) Περιορίζει τις βλάβες που υφίστανται οργανίδια των κυττάρων. (6) Βελτιώνει την πρόσληψη αμινοξέων. (7) Βοηθά στην πρόσληψη καλίου από τα κύτταρα και έτσι μειώνει τη συγκέντρωσή του στο αίμα. (8) Χαλαρώνει τον μυικό τόνο, αυξάνει τη ροή αίματος ιδιαίτερα μέσω των μικροαρτηριών. (9) Βοηθά στην έκκριση υδροχλωρικού οξέος από τα επιθηλιακά καλυπτήρια κύτταρα (parietal cell) του στομάχου.

Με τιμή.
Κριαράς Νικόλαος.
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος.

Βιβλιογραφία:

• Merck Index, 12th ed.: "Insulin". (β) Sigma Catalog: "Biochemicals and Reagents for Life Science Research" (2002-03, p. 1110-1111).
• Meienhofer J, Schnabel E, Bremer H, Brinkhoff O, Zable R, Sroka W, Klostermayer H, Bradenburg D, Okuda T, Zahn H: "Synthesis of insulin chains and their combination to insulin-active preparations" (in German), Z Naturforsch 18:1120-1124, 1963. (β) Kung YT, Du YC, Huang WT, Chen CC, Ke LT: "Total synthesis of crystalline insulin", Sci Sin 15:544-548, 1966. (γ) Katsoyannis PG, Tometsko A, Zalut C: "Insulin peptides XII: Human insulin generation by combination of synthetic A and B chains", J Am Chem Soc 88:166-167, 1966. (δ) Katsoyannis PG: "Synthesis of insulin", Science 154:3756, 1966.
• EndocrineWeb.com: "The important roles of insulin and glucagon: Diabetes and Hypoglycemia". (β). Colorado State University: "Physiologic Effects of Insulin". (γ) Ιδεώδες Ασκληπιακό Πάρκο Ιατρικής Σχολής (ΙΑΣΠΙΣ): "Γλυκαγόνη".
• Wikipedia: "Diabetes mellitus". (β) National Institutes of Health (USA): "Diabetes". (γ) Diabetes.com: "About Type 2 Diabetes". (δ) Wikipedia: "Insulin receptor".
• Accu-Check: "Insulin Types and Brands".
  
• LifeClinic.com: "Medications for Diabetes - Types of Insulin"
• Kolatkar N (YoutTotalHealth.com): "Insulin Administration: Types and differences".
  
• NovoNordisk: "Administration of Insulin". (γ) "Debiotech Insulin Nanopump".
• Walsh J (DiabetesNet.com): "Will Inhaled Insulin Really Take Your Breath Away?".
  
• Κανακά - Gantenbein Χ: "Εισπνεόμενη ινσουλίνη στο Διαβήτη" Παιδιατρική Θεραπευτική Ενημέρωση, 193-196, 2006.
• American Diabetes Association: "Diabetes Care Tasks at School: What Key Personnel Need to Know: Insulin Administration" (Παρουσίαση PowerPoint).
  
• National Diabetes Information Clearinghouse (του NIH): "Alternative Devices for Taking Insulin".

Σύνδρομο cushing.

Το σύνδρομο προκύπτει από υπερβολική κορτιζόλη στο σώμα, ορμόνης που παράγεται από τα επινεφρίδα (αδένες που βρίσκονται άνω των νεφρών) με πολλές σημαντικές λειτουργίες και απαραίτητη για τη ζωή. Εντούτοις, υπερβολικά υψηλά επίπεδα αυτής της ορμόνης έχουν γνωστά αρνητικά αποτελέσματα στο σώμα. Σήμερα, ουσιαστικά οι περισσότεροι ασθενείς με σύνδρομο Cushing μπορούν να θεραπευθούν αποτελεσματικά.

Το σύνδρομο Cushing οδηγεί σε απώλεια οστού (οστεοπόρωση), με αποτέλεσμα κατάγματα σε πλευρές, μακρά οστά και σπόνδυλους. Η υπερβολικά υψηλή κορτιζόλη μπορεί να προκαλέσει αύξηση των επιπέδων γλυκόζης αίματος και οι ασθενείς με σύνδρομο Cushing να αναπτύξουν διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη ή σακχαρώδη διαβήτη. Επίσης, η υπερβολικά υψηλή κορτιζόλη αυξάνει την αρτηριακή πίεση.

Η προοδευτική αύξηση βάρους είναι το πιό κοινό σύμπτωμα του συνδρόμου Cushing. Η εναπόθεση λίπους είναι χαρακτηριστική στο πρόσωπο [στρογγυλυμένο («πανσεληνοειδές») προσωπείο], τον λαιμό, τον κορμό, και την κοιλία (κεντρική παχυσαρκία) ενώ τα άκρα είναι συνήθως λεπτά και αδύναμα, λόγω απώλειας μυϊκής μάζας και μυϊκής αδυναμίας. Μερικά άτομα παρατηρούν ότι γίνεται δυσκολότερο να σηκωθούν από μια καρέκλα ή να ανέβουν σκάλες.

Το δέρμα τείνει να γίνει λεπτό, εύθραυστο, και πιό ευαίσθητο στους μώλωπες και τις μολύνσεις. Οι πληγές δεν επουλώνονται ικανοποιητικά και εμφανίζονται ευρείες, κοκκινωπές ή πορφυρές ραβδώσεις. Στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας μπορεί να εμφανισθούν διαταραχές στην έμμηνο ρύση (περίοδο), που μπορεί να διακοπεί τελείως. Η υπερβολική έκκριση ανδρογόνων από τα επινεφρίδια στις γυναίκες με σύνδρομο Cushing μπορεί να οδηγήσει σε δασυτριχισμό (αύξηση της τρίχοφυίας κατά τρόπο που να μοιάζει με αυτή των ανδρών), λιπαρότητα δέρματος και ακμή.

Με τιμή.

Κριαράς Νικόλαος.

Διαιτολόγος - Διατροφολόγος.

Βιβλιογραφία:

[1]. Hormone Foundation (http://www.hormone.org/Other/index.cfm)
[2]. UpToDate (http://www.uptodate.com/patients/content/topic.do?topicKey=endocrin/6172&title=Cushings+syndrome)

Υπολογισμός θερμίδων και η σημασία τους.

Νεφρολιθίαση.

Η νεφρολιθίαση, δεν θεωρείται νόσος αλλά διαταραχή κατα την οποία επηρεάζει δυσμενώς τον ασθενή κατά την διαδικασία απέκρισης ούρων.
Η νεφρολιθίαση, προκύπτει όταν οι κρύσταλλοι οι οποίοι περιέχονται στα ούρα καθιζάνουν και σχηματίζουν λίθους στο εσωτερικό των νεφρών. Όσο παραμένουν σε μικρό μέγεθος και αριθμό δεν εμφανίζουν σημαντικές επιπτώσει, όμως σε περίπτωση αύξησης μεγέθους και αριθμού , τότε εμφανίζουν δυσμενείς καταστάσεις κατά τις οποίες υποφέρουν τον ασθενή, η χαρακτηριστική διαταραχή η οποία συμβαίνει είναι ο κολικός του νεφρού.

Η διατροφή, θεωρείται σημαντικός παράγοντας, διότι μελετώντας σχολαστικά την περιεκτικότητα των λίθων, θα εξαχθεί το άνωθεν συμπέρασμα. Στις περισσότερες
περιπτώσεις οι λίθοι αποτελούνται από οξαλικό ασβέστιο, φωσφορικό ασβέστιο, ενώ
σπανιότερα από ουρικό οξύ, κυστίνη και στουρβίτη.
Το οξαλικό ασβέστιο (CaC2O4), είναι το κύριο συστατικό των λίθων του ουροποιητικού. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα φύλλα ενός φυτού σχεδόν πάντοτε περιέχουν υψηλότερα επίπεδα οξαλικού από τις ρίζες, μίσχους, και στελέχη.
• Φρούτα.
o Σμέουρα, φράουλες, η σταφίδα, ακτινίδια, ομόνοια (μωβ) σταφύλια, σύκα, μανταρινιές, και τα δαμάσκηνα .
• Λαχανικά.
o Σπανάκι, σέσκουλο, χόρτα τεύτλων, collards, μπάμιες, μαϊντανός, πράσα και quinoa είναι μεταξύ των πιο οξαλικού-πυκνά λαχανικά.
o Σέλινο, πράσινα φασόλια, γογγυλοκράμβες θα μπορούσε να θεωρηθεί μετρίως πυκνή σε οξαλικά.
• Ξηροί καρποί και σπόροι .
o Αμύγδαλα, κάσιους, και τα φυστίκια.
• Όσπρια .
o Σόγια, tofu και άλλα προϊόντα σόγιας .
• Κόκκοι.
o Πίτουρο σιταριού, φύτρο σιταριού, quinoa (ένα λαχανικό που χρησιμοποιείται συχνά σαν ένα κόκκο).
• Άλλα.
o Κακάο, σοκολάτα, και το μαύρο τσάι .
Η διαιτητική οδηγία, η οποία προκύπτει απο την άνωθεν σημείωση, εξάγει το συμπέρασμα, ότι οι ασθενείς θα πρέπει να καταναλώνουν μόνο 50χιλιοστόγραμμα ανά ημέρα. Το συγκεκριμένο ποσό, είναι αρκετά λίγο, διότι αν σκεφτούμε ότι ένα φλιτζάνι του τσαγιού σε σπανάκι ζυγίζει 200χιλιοστόγραμμα, τότε το ¼ του φλιτζανιού θα επιτρέπεται στις συγκεκριμένες συνθήκες. Η αναφορά στα 50χιλιοστόγραμμα, γίνεται διότι με βάση ορισμένες επιστημονικές έρευνες συνιστάσται η ελάττωση – περιορισμός και όχι η πλήρης αποφυγή,λόγω του ότι τα οξαλικά σε χαμηλή περιεκτικότητα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προάσπιση υγείας του ανθρώπινου οργανισμού σε διάφορες άλλες παθήσεις, ορισμένα τρόφιμα που παραδοσιακά θεωρείται ότι θα αυξήσει το σχηματισμό λίθων, λόγω της οξαλικού το περιεχόμενό τους (όπως το μαύρο τσάι) που πράγματι εμφανίζονται σε πιο πρόσφατες έρευνες να έχουν προληπτικό χαρακτήρα. Αξίζει να σημειωθεί, ότι το μαγείρεμα, επηρεάζει σε πολύ μικρό βαθμό την περιεκτικότητα των τροφίμων. Μελέτες της χημείας τροφίμων δεν έχουν παρουσιάσει καμία στατιστικά σημαντική μείωση του οξαλικού περιεχομένου μετά το ζεμάτισμα από πράσινα φυλλώδη λαχανικά.
Δεν έχει νόημα να ψήσετε οξαλικό που περιέχουν τα τρόφιμα, προκειμένου να μειωθεί οξαλικό το περιεχόμενό τους. Επειδή πολλές βιταμίνες και μέταλλα που χάνονται από overcooking πιο γρήγορα από ό, τι είναι οξαλικά, τα overcooking των τροφίμων (ιδιαίτερα τα λαχανικά), απλά θα οδηγήσει σε πολύ λιγότερο θρεπτική διατροφή που είναι ελάχιστα χαμηλότερη σε οξαλικά άλατα.

Το φωσφορικό ασβέστιο Ca3(PO4, βρίσκεται στο σώμα σε μεγάλη ποσότητα διότι παράγεται απο το ίδιο τον ανθρώπινο οργανισμό και εμπορικά παρασκευάζεται από το φωσφορικό οξύ το οποίο παράγεται από το φώσφορο. Επίσης, δεσμεύει τα μεταλλικά ιόντα, αυξάνει την δράση των αντιοξειδωτικών και σταθεροποιεί την υφή των κονσερβοποιημένων λαχανικών.
Η κυστίνη, η οποία συναντάται στην –L μορφή της, θεωρείται απαραίτητο αμινοξύ και βρίσκεται σε όλες τις πρωτείνες.
Η πάθηση κατά την οποία σε μεγάλο ποσοστό, οφείλεται στην παρουσία του στουρβίτη, προκύπτει μετά από λοίμωξη του ουροποιητικού από την ένωση μαγνησίου και αμμωνίας στα ούρα.
Η πάθηση με βάση το ουρικό οξύ, επηρεάζει δυσμενώς την υγεία του νοσούντος με την αυξημένη παρουσία οξέος στα ούρα.

Οι άνωθεν σχολιασμοί, γίνανε με σκοπό να αναλυθεί το κάθε ένα συστατικό το οποίο αποτελεί τον νεφρικό λίθο και απο την διατροφική σκοπιά να ελεγχθεί και να σημειωθεί το τι να προσεχθεί.

Το γενικό διατροφικό πλάνο, το οποίο ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΙ και ΔΕΝ ΑΠΟΚΛΕΙΕΙ, είναι το εξής:

• Η κατανάλωση γαλακτοκομικών να μην υπερβαίνει τις 2 μερίδες ημερησίως (2 ποτήρια γάλα ή 2 κεσεδάκια γιαούρτι)
• Μειώνεται η υπερκατανάλωση ζωικών πηγών πρωτεΐνης (κρέας, πουλερικά, ψαρικά).
• Μειώνεται η κατανάλωση τροφίμων με αυξημένη ποσότητα οξαλικού οξέος κατά 50χιλιοστόγραμμα π.χ. παντζάρια, σοκολάτα, φιστίκια και ξηρούςκαρπούς, σπανάκι, τσάϊ
• Μειώνεται η κατανάλωση αλατιού, μέχρι 1 κουταλάκι του γλυκού ημερησίως.
• Μειώνεται η κατανάλωση τροφίμων τα οποία είναι υψηλά σε πουρίνες, όπως π.χ. το κόκκινο κρέας, ο ζωμός κρέατος (π.χ. κύβοι λαχανικών), το συκώτι, οι νεφροί, τα γλυκάδια, η χήνα, το κυνήγι, η πέρδικα, η μαγιά, τα λιπαρά ψάρια όπως οι σαρδέλες, η ρέγκα, οι αντσούγιες, αυγοτάραχο, χτένια, μύδια, το σκουμπρί, τα σπαράγγια, το κουνουπίδι, τα μανιτάρια, το σπανάκι και τα φασόλια.
• Μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ, με ιδιαίτερη βαρύτητα στην μείωση κατανάλωσης της μπύρας.
• Μειώνεται η κατανάλωση αναψυκτικών.
• ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ 1ποτηριού ημερησίως, χυμού cranberry, ώστε να προληφθεί η λοίμωξη του ουροποιητικού.
• Μείωση σωματικού βάρους (άν χρίζει αναγκαίο).

Με τις άνωθεν σημαντικές πληροφορίες και με την σύσταση ενός ορθά αποδεκτού διαιτολογίου απο τον εκάστοτε ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟ-ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟ, η διαταραχή της νεφρολιθίασης θα αντιμετωπισθεί επιτυχώς και θα αναπτύξει την παιδεία στον υπόλοιπο κοινωνικό περίγυρο του πάσχοντα ώστε να αποτελέσει ασπίδα προστασίας έναντι της συγκεκριμένης διαταραχής.

Με τιμή.
Κριαράς Νικόλαος.
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος.

Βιβλιογραφία:

• Assimos, D. G. and Holmes, R. P. Role of diet in the therapy of urolithiasis. Urol Clin North Am. 2000 May; 27(2):255-68.
• Curhan, G. C. Epidemiologic evidence for the role of oxalate in idiopathic nephrolithiasis. J Endourol. 1999 Nov; 13(9):629-31.
• Hanson, C. F.; Frankos, V. H., and Thompson, W. O. Bioavailability of oxalic acid from spinach, sugar beet fibre and a solution of sodium oxalate consumed by female volunteers. Food Chem Toxicol. 1989 Mar; 27(3):181-4.
• Kelsay, J. L. and Prather, E. S. Mineral balances of human subjects consuming spinach in a low-fiber diet and in a diet containing fruits and vegetables. Am J Clin Nutr. 1983 Jul; 38(1):12-9.
• Kikunaga, S.; Arimori, M., and Takahashi, M. The bioavailability of calcium in spinach and calcium-oxalate to calcium-deficient rats. J Nutr Sci Vitaminol(Tokyo). 1988 Apr; 34(2):195-207.
• Parivar, F.; Low, R. K., and Stoller, M. L. The influence of diet on urinary stone disease. J Urol. 1996 Feb; 155(2):432-40
• Prakash D, Nath P, and Pal M. (1993). Composition, variation of nutritional contents in leaves, seed protein, fat and fatty acid profile of chenopodium species. Journal of the Science of Food and Agriculture 62(2):203-205.
• Sienera R. (2006). Oxalate contents of species of the Polygonaceae, Amaranthaceae and Chenopodiaceae families. Food Chemistry 98(2):220-224.